Halitosis

   بوي دهان  

      صفحه اصلي      

بوي دهان(halitosis) عارضه اي است كه ميليونها نفر از افراد جامعه به درجاتي به آن مبتلا هستند . عمده مبتلايان به درجات خفيف و متوسط و درصد كمي از آنها به نوع شديد مزمن مبتلا مي باشند. در انواع شديد حتي از فاصله يك متري نمي توان با ايشان صحبت كرد .اين عارضه به گونه اي است كه فرد مبتلا از وجود آن بي خبر است لذا اطرافيان با مشاهده چنين وضعيتي بايد ايشان را به درمان ترغيب كنند .

علت اينكه مبتلايان به بوي دهان از وجود آن بي خبر هستند با ذكر مثالهاي زير توضيح مي دهيم :وقتي كفش نوئي را به پا مي كنيد در چند ساعت و حتي چند روز اول ممكن است پاي شما را بزند، در تمام مدتي كه كفش را به پا داريد اگر چه پاي شما تحت فشار است ولي احساس نمي كنيد و تنها وقتي كفش را از پا در مي آوريد از وجود درد پا وحتي زخم ، باخبر خواهيد شد . چون بدن انسان در تماس دائمي با محرك ها سازگاري مي يابد لذا از ادراك و احساس آنها غافل مي شود .
مثالي ديگر :اگر از عطر يا ادكلن استفاده كنيد فقط در چند دقيقه نخست از بوي آن با خبر خواهيد شد ولي در ساعات بعدي از وجود آن بي اطلاع خواهيد بود، اين در حالي است كه اطرافيان حتي با عبور از كنار شما با بوي عطر مواجه خواهند شد.
بنابراين افراد مبتلا بة بوي دهان چون در تماس دائمي با اين عارضه هستند خود از وجود آن بي خبرند. در صورتي كه با مبتلايان بة بوي دهان در تماس هستيد به طور دوستانه ايشان را از وجود عارضه با خبر كنيد تا علاوه بر رفع مشكل ايشان خودتان نيز از ناراحتي واذيت خلاص شويد .

در كشورهاي پيشرفته سالانه مبالغ هنگفتي صرف تشخيص و درمان بوي دهان مي شود و اين در حالي است كه در كشور ما موضوع بوي دهان كاملاًبكر و دست نخورده باقي مانده است . بخشي از اين موضوع به نبود كادر درماني مجرب و بخشي به كم اهميت بودن ارتباط اجتماعي در كشور ما مربوط است . در هيچ كجاي كشور كلينيك تشخيص و درمان بوي دهان به چشم نمي خورد. . به علاوه كتابها، مجلات و پژوهش هاي دانشگاهي در اين خصوص بسيار نادر وانگشت شمار است .
 
انواع بوي دهان
بوي دهان را به طور كلي براساس علت ايجاد كننده، به دو دسته 1- دهاني(oral) و 2- غير دهاني(nonoral) تقسيم مي كنند .
در محيط دهان مواضع خاصي وجود دارد كه باكترهاي ايجاد كننده بوي دهان در آنجا تكثير و رشد مي يابند. حاصل فعاليت اين باكتريها بوي دهان است .در محيط دهان موارد زير مي توانند زمينه ساز فعاليت باكتريهاي مولد بوي دهان باشند :
1 – دند انها (ترميم هاي نامناسب و شكسته، پوسيدگيها )(teeth)
2- شيار لثه(gingival sulus)
3- حلق(pharynx)
4-زبان (tongue)
5- خشكي دهان(dry mouth)
مواضع زير نيز كه به طريقي به محيط دهان مرتبط هستند مي توانند بوي دهان ايجاد كنند .
1-سينوسها (sinus)
2- بيني (nose)

بعضي عوامل نيز مستقل از دهان مي توانند بوي دهان ايجاد كنند كه مهمترين آنها عبارت اند از:
3-بعضي داروها(drugs)
4-بعضي بيماريها نظير بيمارهاي كليوي(renal) ،كبدي (hepatic)، ريوي(respiratory) و دستگاه گوارش(gastrointestinal)
5-ريه ها (lungs)
6-رژيم هاي غذايي نامتعادل(imbalanced diet)
7-مواد غذايي بودار
8- دستگاه گوارش(GI)


عوامل ايجاد كننده بوي دهان با منشا دهاني(Etiology)
بوي دهان عمدتا ً توسط باكترهاي توليد كننده تركيبات گوگرد دار ايجاد مي شود . اين باكتريهاي بي هوازي(anaerobic) در محيط دهان پراكنده هستند اما بيشتر در نيمه عقبي زبان ، زير زبان و حلق زندگي مي كنند. هر چه ميزان اكسيژن دهان كمتر باشد فعاليت اين باكتري ها بيشتر است لذا گر چه آنها را در دسته بي هوازي تقسيم بندي مي كنند اما به اين معني نيست كه فقط در محيط فاقد اكسيژن فعال هستند بلكه به اين معني است كه در غلظت كم اكسيژن نيز فعاليت و رشد دارند .
اين باكتريها در هضم تركيبات پروتئيني موجود در دهان كمك مي كنند كه متاسفانه حاصل فعاليت آنها گازهاي گوگرددار مانند سولفيد هيدروژن ومتيل مركاپتان است . اين تركيبات را تركيبات فرار گوگرددار (volatile sulfur compounds =VSC) مي نامند . همانطور كه مشخص است باكتريهاي مولد بوي دهان باكتريهاي مفيدي هستند كه در دهان همه وجود دارند و هيچكس نمي تواند خود را از آنها خلاص كند چون به محض ريشه كني ،ساير باكتريها مخصوصاً قارچها جايگزين شده مشكلاتي ايجاد مي كنند كه در بعضي موارد از بوي دهان نيز بدتر است .

سوال :اگر اين باكتريها در دهان همه وجود دارد چرا تمام افراد به بوي دهان مبتلا نمي شوند ؟
چون صرف وجود باكتري باعث ايجاد بوي دهان نمي شود .بلكه عوامل مستعد كننده ديگري نيز بايد وجود داشته باشند. به عنوان مثال افرادي كه به دلايل مختلف به خشكي دهان مبتلا مي شوند بيشتر دهانشان بومي دهد چون باكتريها در اين شرايط بيشتر رشد مي كنند .